Ibiciro by'imodoka muri Irani Komeza Uzamuke: Ibitumizwa mu mahanga no Kugabanuka Ibisohoka Bituma Kugura Imodoka Byiza

Nk’uko Al Jazeera abitangaza ngo mu gihe amakimbirane yo mu gihugu muri Irani yagabanutse, ibiciro by'imodoka bikomeza kuzamuka. Biterwa no kuvunja? Guhindagurika kw'ibiciro, kugabanya ibicuruzwa bitumizwa mu mahanga, kubura ibicuruzwa no gutegereza ifaranga, kugura imodoka byabaye bibi cyane ku ngo zisanzwe. Abenegihugu benshi baretse kugura imodoka mu gihe izamuka ry’ibiciro rikabije, kubera ko imbaraga zo kugura amafaranga bazigamye zagabanutse hafi kabiri.
Imodoka nshya ku isoko ryaho ubu muri rusange zigura amadolari arenga 10.500, ndetse niyo ahendutse imbere mu gihugu? Moderi yakozwe irenze iyo mbibi. Ibiciro byazamutse cyane mu mezi atandatu ashize, hamwe n’imodoka zimwe ziteranijwe kandi zitumizwa mu mahanga zibona izamuka ry’ibiciro birenga 150%.

Hagati aho, izamuka ry’ibiciro by’imodoka ntabwo ryahinduwe mu bwiza bw’imodoka cyangwa nyuma ya - serivisi zo kugurisha muri Irani. Abaguzi binubira cyane ubwubatsi bubi, gukoresha peteroli nyinshi hamwe ninkunga yo gusana idahagije.
Abashinzwe inganda bavuga ko ikibazo cy’isoko gikomoka gusa ku kuzamuka kw'ibiciro gusa; intandaro yabyo iri murwego rurerure - kubura irushanwa. Ibicuruzwa bitumizwa mu mahanga hamwe no guhatanira amarushanwa yo mu gihugu bituma abaguzi bahitamo ibinyabiziga bike, mu gihe abakora ibinyabiziga baho badafite ubushake buke bwo kuzamura ibicuruzwa na serivisi.
Imodoka ebyiri zikomeye zo muri Irani, SAIPA na IKCO, zombi zazamuye ibiciro. Hamwe n’idolari rikomeye ry’Amerika, iteganyagihe ryerekana ko ibiciro byimodoka bizakomeza kuzamuka.

Uruhande rutanga narwo rufite igitutu kinini. Abayobozi bakuru mu bakora amamodoka yo muri Irani bagaragaza ko ibinyabiziga byo mu gihugu byagabanutseho 20% - 30% umwaka - ku mwaka - hagati ya Werurwe na Kamena uyu mwaka. Ibi biterwa ahanini n’uko guverinoma yagabanije igipimo cy’ivunjisha ry’amahanga mu rwego rw’imodoka, cyahagaritse kwinjiza ibicuruzwa byombi ndetse n’imodoka zuzuye. Umusaruro rusange w’imbere mu gihugu uteganijwe muri uyu mwaka uteganijwe kugera kuri miliyoni 1-1.1 gusa, munsi y’isonga ry’amateka ya miliyoni 1.7 zanditswe muri 2012.
Nubwo bimeze bityo ariko, ibimenyetso byiza byagaragaye: Irani yoroheje kwiyandikisha ku bicuruzwa bitumizwa mu mahanga. Niba ibyemezo byo gutumiza mu mahanga byarushijeho kwishyira ukizana, iterambere ry’ububanyi n’amahanga rikagerwaho kandi amafaranga yo mu mahanga yahagaritswe akaba adahagaritswe, itangwa ry’ibinyabiziga rigiye kuzamuka kandi ibiciro by’imodoka bishobora guhagarara buhoro buhoro.